Playing Out The Back with Zones

TRANSITIONAL RONDO 6V4+2

Εφαρμογή παιχνιδιών θέσης στην προπόνηση τακτικής (positional games)– B μέρος

 Στο β΄μέρος της παρουσίασης της εφαρμογής των παιχνιδιών θέσης (positional games) στην προπόνηση τακτικής ακολουθούν παραδείγματα με διάφορους τακτικούς στόχους.

- ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΘΕΣΕΩΝ (POSITIONAL GAME) 9 V 5 ΚΑΤΟΧΗΣ-ΑΝΤΕΠΙΘΕΣΗΣ

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 15΄

ΑΡ. ΠΑΙΚΤΩΝ: 14

ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: 36μ χ 24μ

Εφαρμογή παιχνιδιών θέσης στην προπόνηση τακτικής (positional games)– Α μέρος

Το ποδόσφαιρο αλλάζει συνεχώς, οι προπονητές προσπαθούν να συμβαδίσουν με αυτές τις αλλαγές και αυτό έχει σαν  αποτέλεσμα η προπόνηση στο ποδόσφαιρο να εξελίσσεται επίσης. Υπάρχουν νέες τάσεις και σύγχρονη ορολογία  που συχνά τις συναντούμε  στις μεθόδους εργασίας πολλών προπονητών. Μερικοί προπονητές εργάζονται με βάση το μοντέλο του παιχνιδιού, άλλοι χρησιμοποιούν τις αρχές της τακτικής περιοδικότητας (tactical periodization) στην προπόνηση (κάποιοι το συνδέουν μαζί), άλλοι δουλεύουν με βάση τις δικές τους σκέψεις και εμπειρίες που έχουν αποκτήσει με το πέρασμα του χρόνου. Κάθε μέθοδος είναι καλή αν μας φέρει τα αναμενόμενα αποτελέσματα και τους στόχους που θέσαμε στην ομάδα. Ανεξάρτητα από τη μέθοδο προπόνησης που εφαρμόζει κάποιος, αξίζει κάποιος  να εντάξει τα παιχνίδια θέσης (positional games) μεταξύ των περιεχομένων της προπόνησής του.

Συμφωνώ απόλυτα με την άποψη  ότι  το καλύτερο μέσο κατάρτισης και σχεδιασμού προπόνησης είναι το ίδιο το παιχνίδι.  Στα παιχνίδια, μπορούμε να αναπτύξουμε και να βελτιώνουμε ταυτόχρονα όλες τις δεξιότητες που χρειάζεται το ποδόσφαιρο: τακτικές, τεχνικές ή κινητικές δεξιότητες. Σε αυτό το κείμενο, ωστόσο, θα ήθελα να επικεντρωθώ στις τακτικές δεξιότητες. Και στο πλαίσιο των τακτικών δεξιοτήτων, θα ήθελα να παρουσιάσω τα πλεονεκτήματα που μπορούμε να αποκομίσουμε με τη  χρήση των παιχνιδιών θέσης (positional games) κατά την προπόνησής μας.

Τι είναι όμως τα παιχνίδια θέσης και σε ποιους απευθύνονται?

Τα παιχνίδια θέσης είναι ένα είδος παιχνιδιών στα οποία όλοι οι παίκτες πάντα εμφανίζονται σε αυστηρά καθορισμένες θέσεις στο χώρο. Ανεξάρτητα από το αν θα είναι μικρά παιχνίδια ή μεγαλύτερα ή θα σχεδιάσουμε ένα παιχνίδι του οποίου ο κύριος στόχος είναι να κατοχή της μπάλας ή παιχνίδι με στόχο να σκοράρουμε, οι παίκτες εμφανίζονται στις θέσεις τους που αντιπροσωπεύουν τη ρεαλιστική κατάσταση  κατά τη διάρκεια του αγώνα. Απλουστεύοντας το παράδειγμα - ο αριστερός αμυντικός πάντα στο παιχνίδι θέσης θα εμφανιστεί στην αριστερή πλευρά του παιχνιδιού και τα καθήκοντά του θα είναι ακριβώς ίδια με αυτά του αγωνιστικού χώρου. Και οι συμπαίκτες του παιχνιδιού πρέπει να είναι οι παίκτες με τους οποίους συνεργάζεται πιο συχνά κατά τη διάρκεια του αγώνα, π.χ. αριστερός κεντρικός αμυντικός (4), αμυντικός μέσος(6) και αριστερός μέσος(10).

Σε ποιες ηλικιακές κατηγορίες μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τέτοια παιχνίδια;

 Τα παιχνίδια θέσεων μπορούμε να τα εντάξουμε  από νεαρή ηλικία σε απλή αρχικά μορφή έτσι ώστε  τα παιδιά να διδαχθούν συνήθειες που προσομοιάζουν με ρεαλισμό σε παιχνίδια που συμβαίνουν συχνότερα στο γήπεδο αλλά μέχρι  και στο ανώτερο επίπεδο επαγγελματιών ποδοσφαιριστών, όπου μπορούμε να βελτιώσουμε την τακτική συμπεριφορά των παικτών , γραμμών, υπο-ομάδων και όλης της ομάδας σε συγκεκριμένες φάσεις του παιχνιδιού.

Για  ευκολότερη κατανόηση των παιχνιδιών και των στόχων τους, τα οποία θα αναφερθούν αργότερα στο κείμενο, θα ήθελα να αναφερθώ στο Διεθνές Μοντέλο Παιχνιδιού, στο οποίο η αρίθμηση των παικτών είναι σαφώς καθορισμένη ανάλογα με την θέσης τους και βάση αυτής της αρίθμησης θα παρουσιάσω παρακάτω  μερικά παραδείγματα παιχνιδιών θέσης.

 Αρίθμηση θέσεων στο γήπεδο – Διεθνές μοντέλο παιχνιδιού

Πώς θα σχεδιάσουμε ένα παιχνίδι θέσεων?

 Το πρώτο βήμα σχεδιασμού ενός παιχνιδιού είναι να σκεφτούμε ποια φάση του παιχνιδιού θέλουμε να βελτιώσουμε. Πρέπει πρώτα να εντοπίσουμε με ακρίβεια το πρόβλημα που προκύπτει από την ανάλυση του αγώνα. Για να γίνει αυτό, πρέπει να γνωρίζουμε  τέσσερις παράγοντες που θα μας βοηθήσουν να σχεδιάσουμε το σωστό παιχνίδι για το στόχο που θέλουμε να επιτύχουμε και να απαντήσουμε τα αντίστοιχα ερωτήματα:

1.       Ποια η φάση του παιχνιδιού στο οποίο υπάρχει ένα στοιχείο που θέλουμε να βελτιώσουμε?

          -  φάση κατοχής μπάλας (η ομάδα μας έχει την μπάλα)

          -  φάση άμυνας (ο αντίπαλος έχει την μπάλα)

          -  φάσεις μετάβασης (αρνητική – θετική )

2.       Σε ποιους  παίκτες (σχηματισμούς) , γραμμές , υπο-ομάδες  εντοπίζεται  το πρόβλημα ?

-          Τερματοφύλακας και αμυντικοί παίκτες

-          Αμυντικοί

-          Αμυντικοί και μέσοι

-          Μέσοι

-          Μέσοι και επιθετικοί

-          Επιθετικοί

3.       Σε ποιο χώρο του γηπέδου  εμφανίζεται το πρόβλημα ?

-          Στο δικό μας μισό γήπεδο

-          Στο αντίπαλο μισό γήπεδο

-          Σε μία συγκεκριμένη πλευρά του γηπέδου

4.       Ποια τα επιμέρους προβλήματα που συμβαίνουν και τα οποία θέλουμε να εξαλείψουμε?

-          Τεχνική (κακή ποιότητα μεταβιβάσεων, κακή υποδοχή κλπ.)

-          Τακτική (έλλειψη συνεργασίας)

-          Επικοινωνία (οπτική - λεκτική)

Απαντώντας τα παραπάνω ερωτήματα σε σχέση με το πρόβλημα που έχουμε να λύσουμε αρχίζουμε να σχεδιάζουμε το παιχνίδι μας βασιζόμενοι στο διεθνές μοντέλο παιχνιδιού στο οποίο η παρακάτω εικόνα μας δείχνει τις γραμμές εφαρμογής  συνεργασιών μεταξύ  των παικτών.

Γραμμές εφαρμογής (συνεργασία) μεταξύ παικτών - Διεθνής λειτουργία παιχνιδιού

Παρακάτω παρουσιάζεται ένα παράδειγμα σχεδιασμού παιχνιδιού θέσεων για ευκολότερη κατανόηση της διαδικασίας.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ:

Από την ανάλυση του αγώνα διαπιστώθηκε πρόβλημα στη δημιουργία (build up) επίθεσης από τον τερματοφύλακα και στην συνεργασία του με τους αμυντικούς και τον αμυντικό μέσο στη μεταφορά της μπάλας από το αμυντικό μισό γήπεδο στο επιθετικό μισό.

 Βάση της εικόνας των γραμμών συνεργασίας που παρουσιάστηκε παραπάνω, απομονώνουμε τους παίκτες που συμμετέχουν άμεσα στην τακτική κατάσταση πάνω στην οποία θέλουμε να δημιουργήσουμε την προπονητική μονάδα.

Στη συνέχεια, απαντάμε  στα παραπάνω τέσσερα ερωτήματα:

1) Φάση παιχνιδιού:  επίθεση (κατοχή της μπάλας)

2) Παίκτες : τερματοφύλακας + αμυντικοί + αμυντικός μέσος (κρατώντας τους αριθμούς: 1, 2-3, 4-5, 6)

3) Χώρος : το δικό μας  μισό του γηπέδου

4) Επιμέρους στοιχεία που θέλουμε να βελτιώσουμε σε μια δεδομένη κατάσταση κατά τη διάρκεια του αγώνα:

      - Τεχνική: την ποιότητα των μεταβιβάσεων  

      - Τακτική: βάθος και πλάτος των παικτών 4 και 5, τοποθέτηση του παίκτη 6 σε ανοιχτή γραμμή πάσας, τοποθέτηση των παικτών 2 και 3 στην ανοιχτή θέση (πίσω στην πλάγια γραμμή)

      - Επικοινωνία: ένδειξη της κατεύθυνσης στην οποία ο τερματοφύλακας θέλει να πάρει την μπάλα (σε ποιο πόδι).

Τώρα, με βάση τις παραπάνω πληροφορίες, θα παρουσιάσω 3 παιχνίδια, κάθε ένα από τα οποία θα είναι η ανάπτυξη του προηγούμενου.

Σε κάθε παιχνίδι, από την πλευρά του προπονητή, θα πρέπει να υπάρχει η λεγόμενη θετική καθοδήγηση(positive coaching). Ο προπονητής πρέπει να αντιδρά στις καταστάσεις που παρακολουθεί κατά τη διάρκεια των παιχνιδιών, πρέπει να κάνει διόρθωση λαθών, να επιβραβεύει την καλή απόδοση, να είναι σε ετοιμότητα για διορθώσεις, δηλαδή να απλοποιήσει τους κανόνες εάν χρειαστεί και να εισαγάγει πρόσθετες δυσκολίες εάν οι παίκτες έχουν καταφέρει να πετύχουν το στόχο που θέλαμε πολύ γρήγορα.

ΒΗΜΑ 1 -  παιχνίδι 4v2

Συνεργασία του τερματοφύλακα (1), με τους κεντρικούς αμυντικούς (4, 5) και έναν αμυντικό μέσο (6).

 Πιθανότατα κάποιος θα σκεφτεί ότι είναι ένα συνηθισμένο παιχνίδι 4v2 (κορόιδο). Με την πρώτη ματιά πράγματι είναι ένα απλοποιημένο παιχνίδι 4v2. Ωστόσο, η διάταξη των παικτών, η θέση τους και οι συμπαίκτες με τους οποίους πρέπει να συνεργαστούν μας δίνει την δυνατότητα από ένα απλό παιχνίδι θέσης να τελειοποιήσουμε τα επιμέρους στοιχεία που έχουμε σημειώσει απαντώντας στο 4^ο ερώτημα (τεχνική, τακτική, επικοινωνία).

•    Θα βελτιώσουμε το παιχνίδι με τα πόδια του τερματοφύλακα;
•   Θα πετύχουμε πρακτική εφαρμογή της αρχής του πλάτους των κεντρικών αμυντικών και της τοποθέτησης του αμυντικού μέσου σε ανοιχτή γραμμή πάσας;
•  θα βελτιώσουμε την επικοινωνία του τερματοφύλακα με τους κεντρικούς αμυντικούς;

  

 Η απάντηση είναι ΝΑΙ. Με άλλα λόγια, χρησιμοποιώντας ένα πολύ απλό παιχνίδι 4v2 μετατρέποντάς το σε positional game, μπορούμε να προπονήσουμε πολλά ποδοσφαιρικά στοιχεία  τα οποία μπορούμε να βελτιώσουμε.

ΒΗΜΑ ΙΙ - Παιχνίδι 6v4

Συνεργασία του τερματοφύλακα (1), της αμυντικής γραμμής(3, 4, 5, 2) και του αμυντικού μέσου (6)

Το παραπάνω παιχνίδι είναι μια εξέλιξη του προηγούμενου. Εάν η συνεργασία του τερματοφύλακα(1), των κεντρικών αμυντικών (4-5) και του αμυντικού μέσου(6) ήταν καλή, τότε προσθέτουμε επίσης τους ακραίους αμυντικούς (2, 3). Τώρα μπορούμε να βελτιώσουμε τη συνεργασία και των έξι παικτών στη φάση της δημιουργίας μιας επίθεσης με έμφαση στη μεταφορά της μπάλας  από τον τερματοφύλακα στους παίκτες της αμυντικής γραμμής και στον αμυντικό μέσο. Δίνουμε έμφαση στα επιμέρους στοιχεία που θέλουμε να βελτιώσουμε (τεχνική, τακτική, επικοινωνία) απαντώντας έτσι ξανά στο ερώτημα 4 της διαδικασίας.

ΒΗΜΑ ΙΙΙ - 6v4 σε 4 εστίες

 Μπλε ομάδα: μετά την ανταλλαγή ενός συγκεκριμένου αριθμού μεταβιβάσεων (π.χ. 5) στόχος είναι  να εκδηλώσουν επίθεση σε μία από τις 3 μικρές εστίες.

Κόκκινη ομάδα: μετά το κλέψιμο της μπάλας εκδήλωση επίθεσης στην εστία με τερματοφύλακα

Το τελευταίο παιχνίδι θα πρέπει να ταιριάζει στο μέγιστο με τις συνθήκες του αγώνα. Ως εκ τούτου, ο χώρος του παιχνιδιού θα πρέπει να είναι ακριβώς ο ίδιος προσομοιάζοντας ακριβώς στην κατάσταση του αγώνα. Για την ρεαλιστική αποτύπωση της  κατάστασης  ενός αγώνα πρέπει να δημιουργήσουμε συνθήκες για την εμφάνιση όλων των φάσεων του παιχνιδιού(κατοχή μπάλας, απώλεια κατοχής, transitions). Η φάση κατοχής της μπάλας και η δημιουργία επίθεσης παραμένει από την αρχή  ο κύριος στόχος μας, τον οποίο θέλουμε να εκπαιδεύσουμε και να βελτιώσουμε. Ωστόσο το παιχνίδι αυτό μας δίνει την δυνατότητα να βελτιώσουμε και δευτερεύοντες στόχους (αμυντική συμπεριφορά στην απώλεια κατοχής μπάλας και στις μεταβάσεις από την επίθεση στην άμυνα και αντιστρόφως).

ακολουθεί το 2ο μέρος της παρουσίασης με παραδείγματα παιχνιδιών θέσης (positional games).....

Παιχνίδι θέσεων (κατοχής-μετάβασης) 8v4 σε δύο ζώνες

ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ: Η μπλε ομάδα παίζοντας 4v2  σε δύο ζώνες προσπαθεί συνδυαστικά να μεταφέρει την μπάλα από τον Νο 4 στον Νο 9 μέσω των Νο 6 και 10. Ο Νο 2 και 3 δεν μπορούν να παίξουν με τους Νο 7 και 11 αντίστοιχα. Οι Νο 6 και 10 μπορούν να περιστραφούν χωρίς όμως να είναι και οι δύο στην ίδια ζώνη. Οι κόκκινοι αμύνονται 2 σε κάθε ζώνη και εάν κλέψουν την μπάλα επιτίθενται άμεσα στις 2 μικρές εστίες.

ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΑΙΚΤΩΝ: 12

ΔΙΑΣΤΑΣΕΙΣ: 20μ χ 30μ

ΔΙΑΡΚΕΙΑ: 2 Χ 6΄

Θετική - Αρνητική Μετάβαση - στιγμές κλειδιά του παιχνιδιού / MIGUEL CARDOSO

ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ - ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ

Θεωρώ πως ο καλύτερος τρόπος να σχεδιάζει ο προπονητής ρεαλιστικά την προπονητική μονάδα είναι να αναλύει το ίδιο το παιχνίδι της ομάδας του

Παρακάτω παρουσιάζεται μία άσκηση συνδυαστικού παιχνιδιού-ολοκλήρωσης όπως αυτή προέκυψε από ανάλυση φάσεως σε αγώνα πρωταθλήματος της ομάδας μου (Γυμναστικός Σύλλογος Αλμυρού).

Ανάλυση video : επιθετική ανάπτυξη από τον άξονα με συνεργασία του αμυντικού μέσου,επιθετικού μέσου και του σέντερ φορ.

Άσκηση υποομαδικής επιθετικής τακτικής (συνδυασμός-ολοκλήρωση) 

ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗΣ

Παρακάτω παρουσιάζεται το κύριο μέρος προπόνησης τακτικής με την μέθοδο 1ου επιπέδου καθοδήγησης σε παιχνίδι 8v8 +2τ

Στόχος: καθοδήγηση των αμυντικών μέσων στα αμυντικά τους καθήκοντα στο σχηματισμό 1-4-2-3-1 εναντίον αντιπάλου με σύστημα 1-4-4-2 σε ρόμβο.

ΠΡΟΠΟΝΗΣΗ ΤΑΚΤΙΚΗΣ ΑΠΟ ΑΝΑΛΥΣΗ ΑΓΩΝΑ

Παρακάτω παρουσιάζεται το κύριο μέρος προπόνησης τακτικής για την λύση προβλήματος όπως αυτό διαπιστώθηκε από ανάλυση αγώνα της ομάδας μου.

η μέθοδος που χρησιμοποιώ είναι προπόνηση 1ου επιπέδου καθοδήγησης σε παιχνίδι 8v8+1T

ΠΡΟΒΛΗΜΑ:κακή επιθετική λειτουργία των δύο ακραίων μπακ(μικρή συμμετοχή στην ανάπτυξη)

ΣΤΟΧΟΣ: Καθοδήγηση των δύο ακραίων μπακ στα επιθετικά τους καθήκοντα στο σχηματισμό 1-4-2-3-1

ΑΣΚΗΣΗ ΣΥΝΔΥΑΣΤΙΚΟΥ ΠΑΙΧΝΙΔΙΟΥ-ΥΠΟΟΜΑΔΙΚΗΣ ΕΠΙΘΕΤΙΚΗΣ ΤΑΚΤΙΚΗΣ-ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗΣ

Παρακάτω παρουσιάζεται μία άσκηση συνδυαστικού παιχνιδιού-υποομαδικής επιθετικής τακτικής και ολοκλήρωσης.
-Η άσκηση ξεκινά από τον παίκτη Α εναλλάξ από κάθε πλευρά ο οποίος οδηγεί την μπάλα και κάνει συνδυαστικό παιχνίδι μπρος-πίσω-διαγώνιας μεταβίβασης με τους Β,Γ,Δ όπως φαίνεται στο σχήμα με τελική μεταβίβαση στον Ε ο οποίος με την συμμετοχή του Δ πηγαίνει σε κατάσταση 2v1 επίθεσης με στόχο την ολοκλήρωση.
-Ζητάμε από τους παίκτες ακρίβεια και ταχύτητα στη μεταβίβαση,συνεργασία σε κατάσταση υπεραριθμίας(overlapping,πάσα 1-2,παράδοση-παραλαβή)και ολοκλήρωση στην εστία με ακρίβεια (γκολ).
-Στην θέση του αμυνόμενου εναλλάσσονται διαδοχικά τα στόπερ 
-Αριθμός παικτών:18-20 + Τ/Φ
-Διάρκεια:20'-25'

ΑΣΚΗΣΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗΣ ΠΙΕΣΗΣ - ΚΑΛΥΨΗΣ

Άσκηση για την βελτίωση των αρχών πίεσης και κάλυψης στα πλαίσια προπόνησης υπο-ομαδικής αμυντικής τακτικής

Τοποθετούνται 4 παίκτες στην κεντρική ζώνη με τον καθένα να έχει σαν χώρο ευθύνης του το 1/4 της κεντρικής ζώνης και 6 παίκτες περιμετρικά όπως απεικονίζεται στην εικόνα.

Όταν η μπάλα μεταβιβάζεται ο κοντινότερος παίκτης (κόκκινος) σπριντάρει και ασκεί πίεση στον κάτοχο όπως παραπάνω.Ο κίτρινος παίκτης επιστρέφει στη ζώνη του καθώς η μπάλα έφυγε από το χώρο ευθύνης του και δίνει κάλυψη στον κόκκινο.Ο πράσινος είναι σε ετοιμότητα να πιέσει έαν η μπάλα μεταβιβαστεί δεξιά.Ο μπλε παρέχει κάλυψη στον πράσινο και κόκκινο και είναι σε ετοιμότητα να πρεσσάρει εάν οι παίκτες πίσω του κινηθούν καλύπτοντας τα κενά διαστήματα και δεχτούν μπάλα.

Οι περιμετρικοί παίκτες μπορούν να κινηθούν καλύπτοντας τα κενά διαστήματα επιδιώκοντας μικρές μεταβιβάσεις.

- ζητάμε από τους παίκτες γρήγορες μετακινήσεις για να θέσουν τον κάτοχο της μπάλας υπό ασφυκτική πίεση

- Σπριντ και σωστή τοποθέτηση του σώματος 

- γρήγορη ανάκτηση της θέσης όταν η μπάλα μεταβιβάζεται εκτός χώρου ευθύνης

- όταν η μπάλα μεταβιβάζεται σε κεντρικό παίκτη ρισκάρουμε και κάνουμε double team pressing στον κάτοχο.

ΑΝΑΛΥΣΗ ΣΧΗΜΑΤΙΣΜΟΥ 4-2-3-1

Ο σχηματισμός 4-2-3-1  έχει δύο παραλλαγές:

• την επιθετικογενή παράταξη της μεσαίας γραμμής με ένα αμυντικό χαφ ( 4 – 1 – 4 – 1) και
• την αμυντικογενή παράταξη με δύο αμυντικά χαφ ( 4 – 2 – 3 – 1). Το σύστημα 4 – 2 – 3 – 1 είναι το πιο διαδεδομένο στις μέρες μας, αφού οι περισσότεροι σύλλογοι το εφαρμόζουν. Eίναι χαρακτηριστικό πως και στις τελευταίες μεγάλες διοργανώσεις είτε είναι Ευρωπαϊκό Πρωτάθλημα, είτε Παγκόσμιο Κύπελλο οι περισσότερες εθνικές – με ελάχιστες εξαιρέσεις – χρησιμοποιούν αυτό το σχηματισμό.
• Στην παρακάτω εικόνα (φιλικός αγώνας ΝΙΚΗ ΒΟΛΟΥ-ΠΥΡΑΣΟΣ  Αύγουστος 2011) φαίνεται καθαρά η διάταξη του σχηματισμού 4-2-3-1 του Πυράσου σε φάση άμυνας.
 

 

Η διάταξη αυτή επιβάλλει την παρουσία ενός επιθετικού και δύο αμυντικών μέσων. Οι περισσότεροι προπονητές που ακολουθούν αυτή τη διάταξη το κάνουν για δύο κυρίως λόγους:

• επιδιώκουν να έχουν καλύτερο έλεγχο της μεσαίας γραμμής και
• να έχουν τη μεγαλύτερη δυνατή ασφάλεια στην ανάπτυξη του παιχνιδιού.

Βέβαια, η τοποθέτηση των παικτών στο γήπεδο και η επιλογή του σχήματος βασίζεται στην ποιότητα και στις δυνατότητες των παικτών που έχει η ομάδα και στη δυναμικότητα του αντιπάλου.

Στη διάταξη 4 – 2 – 3 – 1 οι ομάδες παίζουν με άμυνα ζώνης με σωστά μαρκαρίσματα στο χώρο, σωστές αποστάσεις μεταξύ των δύο σέντερ μπακ και των μπακ, χρησιμοποιούν την παγίδα του offside, κάνουν τις βασικές κινήσεις όπως διαγώνια κάλυψη (σε επιθέσεις της αντίπαλης ομάδας από τα πλάγια), συγκέντρωση ( σε επιθέσεις αντίπαλης ομάδας από τον άξονα) και αλλαγή παίκτη (σε επίθεση αντίπαλης ομάδας με κίνηση overlap).
Στη μεσαία γραμμή τα δύο αμυντικά χαφ παίζουν μπροστά και λίγο διαγώνια από τα δυο στόπερ, έτσι ώστε να κλείνουν την κάθετη πάσα στο κενό που υπάρχει ανάμεσα στους δύο κεντρικούς αμυντικούς. Είναι πολύ σημαντικό για τα δύο κεντρικά χαφ να έχουν σωστές αποστάσεις μεταξύ τους, να μοιράζουν το χώρο ευθύνης τους, να διαθέτουν ταχύτητα, να έχουν πολύ καλή φυσική κατάσταση, να είναι καλοί στο ψηλό παιχνίδι, να έχουν δύναμη, να μπορούν να βοηθούν το μπακ της αντίστοιχης πλευράς σε μαρκάρισμα, να έχουν καλή πρώτη πάσα, να θυσιάζονται για την ομάδα, να έχουν καλό τάκλινγκ και φυσικά να διαθέτουν τακτική ευφυΐα.
Όταν η ομάδα επιτίθεται είναι σημαντικό το ένα από τα δύο αμυντικά χαφ να ανεβαίνει στην επίθεση και να γίνεται ο έξτρα παίκτης από την πίσω ζώνη, σε αυτή την περίπτωση βέβαια το άλλο αμυντικό χαφ έρχεται κεντρικά και κάνει κάλυψη χωρίς να αφήνει τη θέση του. Για να υπάρχει ισορροπία και να μη τρέχουν άσκοπα οι παίκτες περισσότερα μέτρα, είναι προτιμότερο να ανεβαίνει στην επίθεση το αμυντικό χαφ της πλευράς από την οποία γίνεται η επίθεση και η κίνηση του να είναι κάθετη προς την περιοχή.
Στο μεσοεπιθετικό κομμάτι σε αυτή τη διάταξη ξεχωρίζει ο επιτελικός μέσος, ένας παίκτης που μπορεί να κάνει τη διαφορά σε οποιαδήποτε στιγμή και που είναι υπεύθυνος για τη σωστή λειτουργία της επίθεσης της ομάδας. Αυτός ο ποδοσφαιριστής πρέπει να διαθέτει τόσο δημιουργικές, όσο και εκτελεστικές ικανότητες, να είναι πολύ καλός σε τεχνική, να έχει δύναμη, να έχει τακτική αντίληψη, να είναι ευφυής, να διαθέτει καλό μακρινό σουτ, να είναι ηγέτης, να έχει καλή φυσική κατάσταση, να παίρνει πρωτοβουλίες, να βοηθάει στο αμυντικό κομμάτι όποτε τον χρειάζεται η ομάδα και να έχει καλή συνεργασία με τους συμπαίκτες του. Το επιθετικό χαφ πρέπει να συμμετέχει πολύ στο επιθετικό παιχνίδι της ομάδας του ζητώντας την μπάλα από τους συμπαίκτες του, αλλά και κάνοντας κινήσεις κάθετες στην αντίπαλη περιοχή χωρίς την μπάλα. Όταν η ομάδα κάνει επίθεση από τα πλάγια το σέντερ φορ κινείται προς το πρώτο δοκάρι, ενώ το επιθετικό χαφ πρέπει να έρχεται κάθετα στο ύψος του πέναλτι για να μπορέσει να απειλήσει τον αντίπαλο τερματοφύλακα.

Ο ρόλος του επιθετικού και των χαφ

Στο σχηματισμό 4 – 2 – 3 – 1 μεγάλο ρόλο παίζει και η παρουσία του σέντερ φορ που παίζει στην κορυφή της επίθεσης μόνος του. Αυτός ο ποδοσφαιριστής πρέπει να διαθέτει καλή κάθετη κίνηση, να είναι δυνατός, να μπορεί να παίξει καλά με πλάτη προς την αντίπαλη εστία, να καλύπτει καλά την μπάλα με το σώμα του, να είναι αλτικός, να έχει καλά τελειώματα. Ο επιθετικός πρέπει να είναι πολύ κινητικός, έτσι ώστε να παρασύρει τα αντίπαλα σέντερ μπακ και να δημιουργεί χώρους για τους συμπαίκτες του που έρχονται από την πίσω ζώνη.
Επίσης, σημαντικό ρόλο έχουν και τα πλάγια χαφ σε αυτό το σύστημα, αφού είναι οι ποδοσφαιριστές που συμμετέχουν πάρα πολύ τόσο στο αμυντικό, όσο και στο επιθετικό παιχνίδι. Τα χαφ πρέπει να διαθέτουν πολύ καλή φυσική κατάσταση, να έχουν ταχύτητα, να πηγαίνουν στο 1v1 δημιουργώντας κενούς χώρους, να έχουν καλές συνεργασίες (αμυντικές – επιθετικές) με τα μπακ της αντίστοιχης πλευράς, να πατάνε περιοχή, να σκοράρουν και να δημιουργούν. Πέρα από τα ατομικά στοιχεία κάθε θέσης, σε αυτό το σύστημα παίζει μεγάλο ρόλο η σωστή συνεργασία των παικτών κι ο έλεγχος της μεσαίας γραμμής. Μία ομάδα που χρησιμοποιεί πολύ καλά αυτή τη διάταξη έχοντας ισορροπία σε όλες τις γραμμές, αλλά και συνδυάζοντας τα ατομικά χαρακτηριστικά κάθε θέσης είναι η φετινή Μπάγερν Μονάχου.
Ολοκληρώνοντας, είναι σημαντικό να γνωρίζει κάποιος πως για να έχει επιτυχία ένα σύστημα παίζει μεγάλο ρόλο το υλικό που έχει μια ομάδα, οι ξεκάθαρες θέσεις του προπονητή και το τι θέλει να επιτύχει με αυτό, η συνεχής προπόνηση και η βελτίωση των όποιων αδυναμιών.

ΣΤΑΤΙΚΕΣ ΦΑΣΕΙΣ-ΑΜΥΝΤΙΚΟ ΤΕΙΧΟΣ

Όταν μια ομάδα έχει δεχθεί κοντά στη μεγάλη της περιοχή ένα φάουλ, κατά κανόνα θα πρέπει να τοποθετήσει κάποιο τείχος από παίκτες για να μπορέσει να υπερασπίσει ένα μέρος της εστίας της.

- Υπάρχουν 4 θεμελιώδη ερωτήματα τα οποία θα πρέπει να απαντηθούν:

1. Που τοποθετείται το αμυντικό τείχος και ποιος οργανώνει το αμυντικό τείχος?
2. Πόσοι παίκτες τοποθετούνται στο αμυντικό τείχος?
3. Πως οι παίκτες σχηματίζουν το τείχος?
4. Πότε διαλύεται το τείχος?

1. Για την τακτοποίηση και την οργάνωση του αμυντικού τείχους υπεύθυνοι είναι ο εξωτερικός παίκτης και ο τερματοφύλακας. 
Εάν το φάουλ είναι σε πλάγια θέση τότε το τείχος προστατεύει το χώρο της εστίας προς το κοντινότερο δοκάρι.Ο εξωτερικός παίκτης του τείχους θα πρέπει να τοποθετηθεί 9,15 μέτρα πίσω από την μπάλα και έξω από την νοητή γραμμή που ενώνει την μπάλα με το κάθετο δοκάρι.

Εάν το φάουλ εκτελείται από τον κεντρικό άξονα ο τερματοφύλακας αποφασίζει ποια γωνία θα επιλέξει για την τοποθέτηση του τείχους.Ο τερματοφύλακας τοποθετείται προς την ακάλυπτη πλευρά της εστίας μετά τον εσωτερικό παίκτη για να βλέπει την μπάλα και να είναι σε ετοιμότητα για απόκρουση της μπάλας.Ποτέ δεν πρέπει να βρίσκεται πίσω από το τείχος.

2. O αριθμός των παικτών που τοποθετούνται στο τείχος εξαρτάται από το σημείο του φάουλ:
-Σε κεντρική θέση κοντά στο ημικύκλιο της μεγάλης περιοχής το τείχος σχηματίζεται από 5 και ίσως 6 παίκτες.
-Σε φάουλ μεταξύ ημικυκλίου και της άκρης της μεγάλης περιοχής το τείχος σχηματίζεται από 3 ή 4 παίκτες.
-Σε φάουλ μεταξύ της γραμμής του άουτ και της άκρης της μεγάλης περιοχής το τείχος σχηματίζεται από 2 ή 3 παίκτες.

3.  Πως σχηματίζεται το τείχος? η σωστή τοποθέτηση των παικτών γίνεται ανάλογα με το ύψος τους, με τον ψηλότερο παίκτη τοποθετημένο στην έξω πλευρά του τείχους.Ο εξωτερικός παίκτης βρίσκεται έξω από την νοητή γραμμή που συνδέει την μπάλα με το δοκάρι.Επίσης ένας υψηλόσωμος παίκτης πρέπει να τοποθετηθεί εσωτερικά του τείχους για αποφυγή ενός ψηλού σουτ με φάλτσο.
Οι παίκτες πρέπει να είναι κολλητά ο ένας δίπλα στον άλλο και να έχουν τα πόδια τους κλειστά.
Να στέκονται στις μύτες των ποδιών προστατεύοντας με τα χέρια τους τα γεννητικά τους όργανα.
Είναι λάθος να τοποθετούμε στο τείχος τους καλύτερους αμυντικούς παίκτες.

4. Πότε διαλύεται το τείχος?
Το μεγαλύτερο σφάλμα που γίνεται ακόμη και από ομάδες πολύ υψηλού επιπέδου είναι ότι το τείχος διαλύεται γρήγορα είτε ανοίγει είτε πηδάει ψηλά.Το τείχος πρέπει να παραμένει συμπαγές και σταθερό και διαλύεται αφού ολοκληρωθεί η εκτέλεση του φάουλ.

Παρακάτω παραθέτω παραδείγματα λανθασμένης λειτουργίας του τείχους με εικόνες και video.

http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=ymdod1lv9q4#!
http://www.youtube.com/watch?feature=player_embedded&v=fDsB0muwJlo 
http://www.youtube.com/watch?v=XmJNwmJxhow&feature=player_embedded 
http://www.youtube.com/watch?v=4ZmJ22ZSBhw 

Ο ρόλος των ακραίων αμυντικών στο σύγχρονο ποδόσφαιρο

Η θέση του πλάγιου μπακ είναι από τις πιο παρεξηγημένες και δύσκολες στο μοντέρνο ποδόσφαιρο. Η πλήρης εγκεφαλική συγκέντρωση και η φυσική κατάσταση υψηλού επιπέδου που απαιτεί η εξέλιξη του αθλήματος, έκανε τους ποιοτικούς μπακ να ξεχωρίζουν και η θεωρία της “υπερφόρτωσης πλευράς” βρήκε πρόσφορο έδαφος σε ομάδες με μπακ υψηλού επιπέδου.

Από τη δεκαετία του ’90 και μετά η μεταφορά της κυκλοφορίας στις πλάγιες γραμμές ζητούσε αυξημένες επιθετικές πρωτοβουλίες, πράγμα που αποτελεί το σήμα κατατεθέν ενός ποιοτικού ακραίου αμυντικού.

Επιπλέον, η ενεργότατη συμμετοχή τους στην αμυντική λειτουργία της ομάδας –ειδικότερα στο 4-2-3-1 που βλέπουμε έντονα την τελευταία 10ετία- κάνει την υπόθεση “ολοκληρωμένος ακραίος αμυντικός” μια από τις πιο δύσκολες μεταγραφικές υποθέσεις. Δεν είναι τυχαίο πως τα τελευταία χρόνια ελάχιστοι παίκτες σε αυτές τις θέσεις έχουν μείνει χαραγμένοι στις μνήμες των απανταχού ποδοσφαιρόφιλων.

Στα βίντεο που ακλουθούν υπάρχουν αρκετά παραδείγματα ατομικών ενεργειών καθώς και πλήρης αποτύπωση της έννοιας full back, με overlap, σέντρες, κινήσεις κτλ.

Overlapping,κίνηση σαν κρυφός φορ,διεισδύσεις,σέντρα,σουτ

ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ - ΕΝΑ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΠΑΣΑΣ ΚΑΙ ΚΙΝΗΣΗΣ

Προσπαθώντας να εξηγήσω διεξοδικά το φαινόμενο Βarcelona,μίας ομάδας  που εκφράζει απόλυτα τον σύγχρονο τρόπο με τον οποίο παίζεται το ποδόσφαιρο (συνεχής κίνηση στο χώρο με ταυτόχρονο passing game) χρησιμοποίησα την στατιστική. Από την πρώτη στιγμή που ασχολήθηκα με την προπονητική βρήκα λύσεις σε πολλά ερωτήματα ανάλυσης  του παιχνιδιού κάνοντας χρήση της επιστήμης των αριθμών.

Έτσι με την μέθοδο ερωτήσεων-απαντήσεων και της στατιστικής θα δείξουμε γιατί το ποδόσφαιρο είναι απλά ένα παιχνίδι πάσας και κίνησης.

Ερώτηση 1

Σε ένα ποδοσφαιρικό αγώνα 90 λεπτών πόσα είναι τα λεπτά στα οποία η μπάλα είναι εντός παιχνιδιού (εντός παιδειάς);

Απάντηση 

Ο πραγματικός χρόνος παιχνιδιού ενός αγώνα είναι κατά μέσο όρο 60 λεπτά.Τα υπόλοιπα 30 λεπτά είναι νεκρός χρόνος (διακοπές από φάουλ,πλάγια,ελεύθερα χτυπήματα,τραυματισμοί κτλ)

Ερώτηση 2

Πόσα λεπτά σε ένα ποδοσφαιρικό αγώνα ένας παίκτης έρχεται σε επαφή με την μπάλα;

Απάντηση

Σύμφωνα με τον καθαρό χρόνο παιχνιδιού (60΄) και τον αριθμό των παικτών ενός αγώνα (22) και καταφεύγωντας σε ατομικές αναλύσεις-στατιστικές, ένας παίκτης έρχεται σε επαφή με την μπάλα κατά μέσο όρο 2-3 λεπτά.

Συμπέρασμα : Οι παίκτες σπαταλούν 57΄ περίπου χωρίς να έχουν επαφή με την μπάλα (τρέχουν,περπατούν,σπριντάρουν,είναι στάσιμοι)

Ερώτηση 3

Πάσα ή ντρίπλα;

Απάντηση

Όταν ένας παίκτης έχει στην κατοχή του την μπάλα έχει στατιστικά καταγραφεί ότι στις 8 από τις 10 φορές θα πασάρει και μόνο 2 θα προσπαθήσει να ντριπλάρει ή να σκοράρει. 

Συμπέρασμα:  Το μεγαλύτερο χρονικό διάστημα ενός αγώνα ο ποδοσφαιριστής κινείται χωρίς την μπάλα.Στα 2-3 λεπτά στα οποία έρχεται σε επαφή με την μπάλα η βασική του επιλογή είναι η πάσα.Άρα λοιπόν είναι εύκολα κατανοητό ότι το ποδόσφαιρο για τον ποδοσφαιριστή είναι ένα παιχνίδι κίνησης χωρίς την μπάλα και πάσας υπό την πίεση του χώρου, του χρόνου και του αντιπάλου.

Βασικός στόχος των προπονητών στο σύγχρονο ποδόσφαιρο είναι να αναπτύξουν την ικανότητα των παικτών  να κινούνται συνεχώς (φυσική κατάσταση) στο χώρο προγραμματισμένα (τακτική) και παράλληλα να βελτιώνουν την ικανότητα των παικτών να μεταβιβάζουν την μπάλα με επιτυχία (τεχνική) πιεζόμενοι από χώρο,χρόνο,αντίπαλο (επιδεξιότητα).

Το στοιχεία λοιπόν που χαρακτηρίζουν το μοντέρνο ποδόσφαιρο είναι η ΤΑΚΤΙΚΗ (προγραμματισμενες κινήσεις) και η υψηλή ΤΕΧΝΙΚΗ-ΕΠΙΔΕΞΙΟΤΗΤΑ (υποδοχή,μεταβίβαση, κ.α.).

Λευτέρης Καλογήρου - UEFA Α Coach